Pomoc publiczna

    Pomoc publiczna

    Pomoc publiczna

    Zagadnienie pomocy publicznej ma swoje źródło w prawie Unii Europejskiej.
    Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej udzielanie pomocy publicznej w różnej formie podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, podlega regułom obowiązującym w prawodawstwie Unii Europejskiej.

    Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przewidziane w ustawie Ordynacja podatkowa dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą mogą stanowić pomoc publiczną.
    Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z ulgą w spłacie zobowiązań podatkowych, dotacją, pożyczką, poręczeniem czy wsparciem w innej formie, będziemy mieli do czynienia z pomocą publiczną, o ile dane wsparcie spełnia przesłanki, o których mowa w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

    Zasady postępowania w sprawach dotyczących udzielania pomocy publicznej określone zostały w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Ustawa ta określa bowiem postępowanie w sprawie przygotowania do notyfikacji projektów programów pomocowych, projektów pomocy indywidualnej oraz projektów pomocy indywidualnej na restrukturyzację, zasady współpracy Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz ministra właściwego do spraw rolnictwa z podmiotami opracowującymi programy pomocowe, podmiotami udzielającymi pomocy, podmiotami ubiegającymi się o pomoc oraz beneficjentami pomocy, w zakresie pomocy publicznej, zasady reprezentowania Rzeczypospolitej Polskiej przed Trybunałem Sprawiedliwości i Sądem Unii Europejskiej w sprawach z zakresu pomocy publicznej, a także zasady i tryb zwrotu pomocy publicznej oraz zasady monitorowania pomocy publicznej. Ustawa ta nie stanowi natomiast podstawy prawnej udzielenia pomocy publicznej.

    W zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, polski ustawodawca przewiduje ulgi, o których mowa w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podmiotem udzielającym pomocy w ww. sprawach jest organ podatkowy, który na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b Ordynacji podatkowej,

    w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może:

    • odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty,
    • odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek,
    • umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

    Artykuł 67b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, iż organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

    1.  które nie stanowią pomocy publicznej;
    2.  które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
    3.  które stanowią pomoc publiczną:

    a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

    b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

    c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

    d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

    e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

    f) na szkolenia,

    g) na zatrudnienie,

    h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

    i) na restrukturyzację,

    j) na ochronę środowiska,

    k) na prace badawczo-rozwojowe,

    l) regionalną,

    m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

    W postępowaniach podatkowych z zakresu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalić, czy strona (podmiot ubiegający się o udzielenie ulgi) jest przedsiębiorcą.

    Regulacje prawa Unii Europejskiej mają szeroki zakres pojęciowy odnośnie działalności gospodarczej - stąd wskazanie w art. 67b ustawy Ordynacja podatkowa, że przepis ten dotyczy podatników prowadzących działalność gospodarczą i zaliczają do niej każdą działalność polegającą na oferowaniu towarów i usług na rynku, co oznacza, iż obejmuje on również np. podatników prowadzących działalność w sektorze rolnictwa, fundacje, stowarzyszenia itp.

    Przedsiębiorca to każdy podmiot zaangażowany w działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej i źródeł jego finansowania. Natomiast działalnością gospodarczą według unijnego prawa konkurencji, będzie szeroko rozumiane oferowanie na rynku towarów bądź świadczenie na nim usług. Zatem zakres tego pojęcia jest szerszy niż w prawie polskim - art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców, ponieważ w rozumieniu unijnego prawa konkurencji działalność może mieć charakter gospodarczy także w przypadku, gdy nie ma charakteru zarobkowego, czy też nie jest prowadzona w sposób zorganizowany lub ciągły.

    W przypadku, gdy organ podatkowy zweryfikuje pozytywnie przesłankę odnoszącą się do prowadzenia działalności gospodarczej, winien ustalić czy ulga, o której zastosowanie strona wniosła, stanowi pomoc publiczną.

    W świetle przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczących przyznawania przez państwo pomocy podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, tj. art. 107 i art. 108 Traktatu

    o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pomoc publiczną stanowi pomoc, która:

    1.  pochodzi ze środków państwowych, czyli z budżetu państwa,
    2.  ma charakter selektywny, tj. organ publiczny dysponuje prawem do decydowania o przyznaniu wnioskowanej pomocy, zatem uprzywilejowuje konkretnych przedsiębiorców,
    3. udzielana jest na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,
    4. prowadzi do zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym.

    W razie uznania, iż wnioskowana ulga nie stanowi pomocy publicznej, organ podatkowy może rozpatrywać wniosek strony stosując przesłanki udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wymienione w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Gdy udzielana ulga będzie stanowiła pomoc publiczną należy ustalić, o jaki rodzaj pomocy wymienionej w art. 67b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa strona się ubiega (pkt 2, czy jeden z rodzajów z pkt 3), a następnie ustalić czy wnioskowana pomoc jest dopuszczalna.

    Komisja Europejska ma możliwość wydawania rozporządzeń, na podstawie których pewne kategorie pomocy uznane są za zgodne z rynkiem wewnętrznym i w związku z tym nie wymagają wcześniejszej notyfikacji oraz uzyskania zgody Komisji.

    Przypadki, w których udzielenie pomocy nie podlega obowiązkowi notyfikacji przez Komisję Europejską zostały wymienione w rozporządzeniu Rady (UE) 2015/1588 z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa. Zgodnie z nim notyfikacji nie podlegają projekty objęte tzw. wyłączeniami grupowymi oraz pomoc de minimis.

    Zasady udzielania pomocy de minimis określa Rozporządzenie Komisji UE Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, (ww. rozporządzenie Komisji obowiązuje od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.), zgodnie z którym do celów reguł konkurencji określonych w Traktacie, przedsiębiorstwem jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarczą niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania.

    Kryteria dopuszczalności udzielenia pomocy de minimis określone ww. rozporządzeniem obejmują:

    1.  wyłączenia sektorowe, tj. rodzaj prowadzonej działalności nie może podlegać wyłączeniu na mocy niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) – e);
    2. limit pomocy de minimis, tzn. łączna wartość pomocy de minimis dla beneficjenta nie może przekroczyć równowartości 200 tys. euro brutto w okresie 3 lat podatkowych, a w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w sektorze transportu drogowego towarów – 100 tys. euro.

    Przedsiębiorców ubiegających się o pomoc de minimis obowiązują pewne ograniczenia, tzn. pomocy de minimis nie można łączyć, w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych,
    z pomocą o innym przeznaczeniu (np. pomocą regionalną), jeśli doprowadziłoby to do przekroczenia dopuszczalnej intensywności tej pomocy. Pomoc de minimis może być udzielana jedynie w formach przejrzystych, czyli takich, w stosunku do których możliwe jest wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka.

    Podstawą do udzielenia wnioskowanej przez stronę ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w ramach pomocy de minimis jest jednak ustalenie istnienia ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego, tj. ziszczenia przesłanek art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Pomoc de minimis nie jest pomocą automatyczną. Rozporządzenie Komisji UE Nr 1407/2013 zakreśla jedynie ramy dopuszczalności udzielenia przedsiębiorcy pomocy de minimis, co nie jest równoznaczne z jej udzieleniem w postępowaniu w sprawie zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Polski prawodawca w ustawie Ordynacja podatkowa wskazał bowiem na przesłanki materialno-prawne, których zaistnienie warunkuje udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.

    Jednakże wystąpienie tych przesłanek nie gwarantuje otrzymania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Ostateczna decyzja w tym zakresie podejmowana jest bowiem na zasadzie uznania administracyjnego i oznacza, iż nawet w sytuacji wystąpienia szczególnych sytuacji wypełniających przesłanki ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego organ podatkowy może ale nie musi skorzystać z przysługującego mu prawa do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, a zatem udzielenia pomocy publicznej.

    Nadto organ podatkowy występuje, jako podmiot udzielający pomocy publicznej w przypadku pomocy przysługującej z mocy prawa, po spełnieniu warunków określonych w przepisach podatkowych, w zakresie swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Dotyczy to tzw. pomocy automatycznej, z której podmioty gospodarcze mogą korzystać m.in. na podstawie:

    • art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu ulgi podatkowej dla płatnika posiadającego status zakładu pracy chronionej,
    • art. 16k ust. 7 i 10 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 22k ust. 7 i 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - w przypadku dokonywania jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych, z zastrzeżeniami ustawowymi, dla podatników rozpoczynających w roku podatkowym działalność gospodarczą,
    • ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych – z tytułu zwolnienia z podatku dochodowego dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej przez osoby prawne lub osoby fizyczne, a także na podstawie.

    Szczegółowe informacje dotyczące problematyki pomocy publicznej zamieszczone zostały na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w zakładce „pomoc publiczna" (link otwiera nowe okno w innym serwisie).

    Akty prawne:

    1. Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.)

    1. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 326 z dnia 26.10.2012 r., s. 47)

    2. Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 326 z dnia 26.10.2012 r., s. 13)

    3. Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 508 z późn. zm.)

    4. Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 z późn. zm.)

    5. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.)

    6. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 362)

    7. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 798 z późn. zm.)

    8. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646)

    9. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 200 z późn. zm.)

    10. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1036 z późn. zm.)

    11. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1150)

    12. Ustawa z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1010 z późn. zm.)

    13. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (teks jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 511 z późn. zm.)

    14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 350)

    15. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 461)

    16. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2004 r. w sprawie informacji przekazywanych w celu wydania opinii o planowanej pomocy publicznej (Dz. U. Nr 246, poz. 2467 z późn. zm.)

    17. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. Nr 53, poz. 311 z późn. zm.)

    18. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie informacji składanych przez podmioty ubiegające się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 121, poz. 810)

    19. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 312 z późn. zm.)

    20. Rozporządzenie Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst jednolity Dz. U. UE L 248 z dnia 24.09.2015 r., s. 9)

    21. Rozporządzenie Rady (UE) 2015/1588 z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (tekst jednolity Dz. U. UE L 248 z dnia 24.09.2015 r., s. 1)

    22. Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE L 140 z dnia 30.04.2004 r., s. 1)

    23. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. UE L 187 z dnia 26.06.2014 r., s. 1)

    24. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 702/2014 uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE L 193 z dnia 1.07.2014 r., s. 1)

    25. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1388/2014 z dnia 16 grudnia 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy udzielanej przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie produkcji, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE L 369 z dnia 24.12.2014 r., s. 37)

    26. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. U. UE L 352 z dnia 24.12.2013 r., s. 1)

    27. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE L 352 z dnia 24.12.2013 r., s. 9)

    28. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 717/2014 z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rybołówstwa i akwakultury (Dz. U. UE L 190 z dnia 28.06.2014 r., s. 45)

    29. Zawiadomienie Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 262 z dnia 19.07.2016 r., s. 1)

       

    30. Komunikat Komisji - Wytyczne dotyczące pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji (Dz. U. UE C 249 z dnia 31.07.2014 r., s 1)

    31. Komunikat Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. U. UE C 14 z dnia 19.01.2008 r., s. 6)

    32. Komunikat komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe (Dz. U. UE C 85 z dnia 9.04.2009 r., s. 1)

       

    33. Decyzja Komisji z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyznawanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (Dz.U. UE L 7 z dnia 11.01.2012 r., s. 3)

    bip

    Informacje o publikacji dokumentu

     
    Data utworzenia: 30.04.2015 Data publikacji: 30.04.2015 14:59 Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2018 10:59
    Autor: Maria Szymańska Osoba publikująca: Emilia Pipiro Osoba modyfikująca: Katarzyna Cwalina